İş Kazalarını Önlemede 7 Etkili Yöntem: Güvenli Çalışma Ortamı Nasıl Sağlanır?

Her yıl binlerce işçi, iş kazaları nedeniyle yaralanmakta veya hayatını kaybetmektedir. Bu durumun önüne geçmek için güvenli çalışma ortamları oluşturmak büyük önem taşır. Güvenli bir çalışma ortamı, sadece iş kazalarını minimize etmekle kalmaz, aynı zamanda çalışanların iş verimliliğini ve genel memnuniyetini artırır. İşverenler, iş sağlığı ve güvenliği konusunda proaktif davranarak, riskleri azaltmak için gerekli önlemleri almalıdırlar.

İş yerindeki kazaların önlenmesinde ilk adım, risk değerlendirmesi yapmaktır. Bu değerlendirme, potansiyel tehlikeleri saptamak ve bu tehlikeleri ortadan kaldırmak veya en aza indirmek için stratejiler geliştirmek amacıyla yapılır. Ayrıca, çalışanlara yönelik düzenli eğitim ve bilgilendirme programları da kazaların önlenmesinde hayati rol oynar. Çalışanların, işlerini güvenli bir şekilde yapabilmeleri için gereken bilgi ve becerilere sahip olmaları gerekir.

Teknolojinin ilerlemesi ile birlikte, iş yerlerinde güvenlik önlemleri de artmıştır. Gelişmiş güvenlik ekipmanları ve alarm sistemleri, iş kazalarını önlemede büyük bir fark yaratabilir. Özellikle tehlikeli sanayilerde, teknolojik araçların ve güvenlik mekanizmalarının doğru bir şekilde kullanılması, olası kazaların önüne geçebilir. İşverenler, güvenlik ekipmanlarını sürekli olarak güncel tutmalı ve çalışanların bu ekipmanları doğru kullanımları konusunda bilgilendirilmelerini sağlamalıdırlar.

İş kazalarının nedenleri sıralandığında yedi başlık öne çıkıyor; Görmedim, bilmiyorum, düşünmedim, tedbir almadım, dikkatli çalışmadım, acele ettim, kendime aşırı güvendim… Şimdi gelin kaza nedenlerini tek tek inceleyelim;

1- Görmedim; Görüş Alanınızı Genişletin!

İş yerlerinde meydana gelen kazaların büyük bir kısmı görme zorluklarından kaynaklanmaktadır. Görüş alanının kısıtlı olması, çalışanların çevresini yeterince algılayamamasına ve böylece tehlikeli durumların farkında olmamasına neden olur. Görüş alanını genişletmek, iş kazalarını önlemede kritik bir rol oynar. Bu yazıda, iş yerinizde görüş alanınızı nasıl optimize edebileceğinize dair bilgiler vereceğiz.

Uygun Aydınlatma: İyi bir aydınlatma, görüş kalitesini doğrudan etkiler. İş yerinizdeki aydınlatmanın yeterli ve doğru noktalara yerleştirilmiş olması gerekir. Aydınlatma düzenlemeleri, özellikle derin ve karanlık alanlarda, görüş alanınızı önemli ölçüde iyileştirebilir.

Ergonomik Düzenlemeler: Çalışma istasyonunun ergonomik olması, görüş açınızın genişlemesine yardımcı olur. Monitör, masa ve ergonomik çalışma sandalyesinin yüksekliğinin doğru ayarlanması, göz yorgunluğunu azaltır ve dolayısıyla görüş alanınızı genişletir.

Gözlük ve Diğer Koruyucu Ekipmanlar: Uygun gözlük veya diğer göz koruyucu ekipmanların kullanımı, görüş alanınızı korur ve netliğini artırır. Özellikle belirli risklerin olduğu iş alanlarında, göz koruması hayati önem taşır.

2- Bilmiyorum; İş Güvenliğini Artırmak İçin Eğitimin Gücü

İş kazaları sıklıkla ‘bilmiyorum’ kavramıyla doğrudan ilişkilendirilir. Bu durum, iş güvenliği eğitiminin yetersizliğinden kaynaklanmaktadır. Çalışanların, işlerini güvenli bir şekilde yapabilmeleri için gerekli bilgileri eksiksiz alması, kazaların önlenmesinde büyük bir rol oynar. Eğitim programları, iş güvenliği prosedürlerinin anlaşılmasını ve uygulanmasını kolaylaştırır, böylece iş kazalarının önüne geçilmesine yardımcı olur.

Düzenli eğitim seansları ve bilgilendirme toplantıları, iş yerindeki güvenlik kültürünün gelişimini destekler. Çalışanlar, aldıkları eğitimlerle riskleri daha iyi tanır ve acil durumlar karşısında nasıl hareket edeceklerini öğrenirler. Böylece, ‘bilmiyorum’ bahanesi ortadan kalkar ve çalışanlar her türlü duruma karşı daha hazırlıklı olurlar.

Teknik bilgilerin yanı sıra, uygulamalı iş güvenliği eğitimleri de iş güvenliğini artırmada önemli bir yere sahiptir. Simülasyonlar, pratik yapma imkanları ve gerçekçi tatbikatlar sayesinde çalışanlar, teorik bilgilerini pratikle pekiştirir. Bu tür eğitimler, çalışanların gerçek iş koşullarında karşılaşabileceği zorluklara karşı daha dirençli hale gelmelerini sağlar.

Özellikle tehlikeli olarak değerlendirilen işlerde uygulamalı eğitimler, kaza riskini minimize eder. Çalışanlar, doğru ekipman kullanımı, acil durum prosedürleri ve iş güvenliği standartları konusunda uygulamalı bilgi sahibi olur. Bu da, iş yerindeki güvenlik seviyesini üst düzeye çıkarır ve kazaların önlenmesine katkıda bulunur.

3- Düşünmedim; Öngörülebilir Kazaları Önlemede Kritik Kararlar

İş kazalarının en sinsi nedenlerinden biri, yanlış karar verme süreçleri ve düşünce hatalarıdır. Bu hatalar, genellikle kazaların öngörülebilir olmasına rağmen meydana gelmesine neden olur. Kazalar sadece dikkatsizlik ya da bilgi eksikliğinden kaynaklanmaz; bazen, çalışanların veya yöneticilerin anlık kararları ve yanlış değerlendirmeleri büyük riskler taşır.

Örneğin, bir makine operatörü, daha önce benzer bir durumda sorun yaşamadığı için, güvenlik prosedürlerini es geçmeye karar verebilir. Bu, ‘kendime aşırı güvendim’ düşüncesinin bir sonucudur ve ciddi kazalara yol açabilir. Ayrıca, acele etme veya ‘dikkatli çalışmadım’ gibi durumlar da iş kazalarına zemin hazırlar.

İş yerlerinde karar verme süreçlerinin iyileştirilmesi, bu tür kazaların önlenmesinde hayati önem taşır. Karar verme sürecinde, risk değerlendirmesi yapmak, potansiyel tehlikeleri göz önünde bulundurmak ve her durumu dikkatle analiz etmek gerekir. Bu, sadece bireysel çalışanlar için değil, aynı zamanda yöneticiler için de önemlidir. Yöneticilerin, çalışanlarına doğru karar verme becerilerini kazandırmaları ve her zaman güvenlik protokollerini takip etmelerini sağlamaları gerekir.

4- Tedbir Almadım; Proaktif Güvenlik Önlemleriyle Kazaları Azaltma

İş kazalarının önüne geçmek adına proaktif güvenlik önlemleri almak, tedbir yetersizliğini gidermede en etkili yöntemlerden biridir. İş yerlerinde kazaların çoğu, yeterli önlemlerin alınmamasından kaynaklanır. Bu nedenle, iş güvenliği kültürünün her seviyede benimsenmesi ve uygulanması hayati önem taşır. Proaktif yaklaşımlar, olası tehlikeleri önceden tanımlayarak ve bunlara karşı önlemler geliştirerek kazaların önlenmesine yardımcı olur.

İş yerlerinde gerçekleştirilecek düzenli risk değerlendirmeleri, potansiyel tehlikelerin belirlenmesinde kritik bir rol oynar. Bu değerlendirmeler, hangi alanların daha fazla dikkat ve koruma gerektirdiğini açıkça ortaya koyar. Ayrıca, çalışanların güvenlik konusunda daha bilinçli olmalarını sağlayacak eğitim ve bilgilendirme seansları düzenlemek, proaktif bir güvenlik kültürünün oluşmasına katkıda bulunur. Özellikle yeni teknolojiler ve yöntemler hakkında güncel bilgilerin paylaşılması, çalışanların her zaman en iyi uygulamaları benimsemelerine olanak tanır.

5- Dikkatli Çalışmadım; İşyerinde Odaklanmayı Nasıl İyileştirirsiniz?

İş yerinde dikkatsizlik, sık sık göz ardı edilen ancak ciddi sonuçlara yol açabilen bir sorundur. Çalışanların odaklanma eksikliği, sadece kişisel performanslarını değil, aynı zamanda tüm işletmenin güvenlik seviyesini de doğrudan etkiler. Odaklanmayı artırmak, iş kazalarını önlemede ve verimliliği maksimize etmede kritik bir adımdır.

Çalışma ortamının uyarıcılarla dolu olması, çalışanların dikkatini dağıtabilir. Bu uyarıcılar, gereksiz yere bilgi işlem süreçlerini kesintiye uğratır ve kazalara zemin hazırlar. İşverenler, çalışma alanlarını daha az dağınık hale getirerek ve gürültü düzeyini azaltarak çalışanların dikkatini artırabilirler.

Odaklanma teknikleri eğitimi de, çalışanların daha dikkatli olmalarını sağlamak için önemlidir. Kısa molalar, zaman yönetimi kursları ve meditasyon gibi yöntemler, çalışanların genel dikkat seviyelerini yükseltir.

6- Acele Ettim; Zaman Yönetimi İle Güvenli ve Verimli Çalışma

İş yerlerinde acele kararlar, sık sık göz ardı edilen ancak ciddi sonuçlara yol açabilen bir sorundur. Zaman baskısı altında alınan kararlar, sıklıkla hatalı olabilir ve iş kazalarına zemin hazırlar. Zaman yönetimi, bu tür aceleci kararların önüne geçilmesinde kritik bir rol oynar. Etkili zaman yönetimi tekniklerinin benimsenmesi, çalışanların daha planlı ve düzenli çalışmalarını sağlar, böylece acele etme gereksinimi azalır.

Zaman yönetimi, sadece bireysel performansı artırmakla kalmaz, aynı zamanda iş yerindeki güvenlik seviyesini de doğrudan etkiler. Planlama ve önceliklendirme teknikleri, çalışanların gün içinde karşılaşabilecekleri zorluklara karşı daha hazırlıklı olmalarını sağlar. Bu, acele etme ve kendime aşırı güvendim gibi durumlarla başa çıkmalarına yardımcı olur.

7- Kendime Aşırı Güvendim; Kendi Yeteneklerinizi Gerçekçi Değerlendirme

İş kazaları arasında önemli bir yere sahip olan ‘kendime aşırı güvendim’ durumu, özellikle deneyimli çalışanlar arasında sıklıkla rastlanan bir sorundur. Yılların verdiği tecrübe ile birlikte gelen özgüven, bazen tehlikeli bir hal alarak, gerekli önlemlerin göz ardı edilmesine neden olabilir. Bu durum, yalnızca kişisel bir risk oluşturmakla kalmaz, aynı zamanda tüm işletmenin güvenlik düzeyini de tehdit eder.

Her çalışanın kendi yeteneklerini gerçekçi bir şekilde değerlendirmesi, iş yerindeki güvenliği artırmak için kritik bir adımdır. Gerçekçi bir değerlendirme yapmak, çalışanların sınırlarını anlamalarını ve bu sınırlar dahilinde hareket etmelerini sağlar. Aşırı güven, özellikle tehlikeli işlerde çalışanlar için, ciddi kazalara yol açabilecek kararlar verilmesine sebep olabilir. Bu nedenle, iş kazalarını önlemede, çalışanların kendi yeteneklerini doğru bir şekilde tanımaları ve değerlendirmeleri büyük önem taşır.

İş Kazalarının Psikolojik Etkileri: Çalışanların Ruh Sağlığını Koruma Yolları

İş kazaları, fiziksel hasarlarının yanı sıra çalışanların mental sağlığı üzerinde de derin etkiler bırakabilir. Bu kazalar, travma sonrası stres bozukluğu, anksiyete ve depresyon gibi psikolojik sorunlara yol açabilir. Özellikle ağır kazalar sonrası çalışanlar, işe dönme konusunda tereddüt yaşayabilir veya iş yerinde güvensizlik hissedebilirler. Bu durum, genel iş verimliliğini ve çalışan memnuniyetini olumsuz yönde etkileyebilir.

İşverenlerin, çalışanlarının ruh sağlığını korumak için atabilecekleri adımlar büyük önem taşır. Profesyonel psikolojik destek ve danışmanlık hizmetleri, iş kazası geçiren bireylerin olayı işleyebilmeleri ve normal iş rutinlerine dönebilmeleri için kritik bir role sahiptir. Ayrıca, iş yerinde düzenli olarak ruh sağlığı eğitimleri düzenlemek, çalışanların hem kendi mental sağlıklarını korumaları hem de meslektaşlarının ruh sağlığına destek olmaları açısından faydalıdır.

İş yerinde psikolojik güvenliği artırmak, iş kazalarının psikolojik etkilerini azaltmada önemli bir adımdır. Çalışanların açıkça iletişim kurabildikleri, endişelerini ve korkularını dile getirebildikleri bir ortam yaratmak, onların kendilerini daha güvende hissetmelerini sağlar. Bu tür bir ortam, aynı zamanda iş yerindeki genel stres seviyesini düşürerek, kazaların önlenmesine de yardımcı olur.

İş Kazalarının 7 Nedeni yazısı ilk önce Online İSG Eğitimi üzerinde ortaya çıktı.

İskele kurulumu, inşaat projelerinde iş güvenliğinin sağlanması için kritik bir öneme sahiptir. Doğru kurulum teknikleri ve malzeme kullanımı, hem işçilerin güvenliğini hem de iş verimliliğini doğrudan etkiler. İskelelerin montajı sırasında, kullanılacak malzemelerin kalitesi ve iskele kurulum planının doğru bir şekilde uygulanması gereklidir. Yapısal bütünlüğün sağlanması ve potansiyel kazaların önlenmesi için, iskelelerin düzgün bir zemin üzerine kurulması ve tüm bağlantı noktalarının güvenli bir şekilde sabitlenmesi büyük önem taşır.

Yüksekte çalışmanın getirdiği riskler, iş iskelelerinde ekstra güvenlik önlemleri almayı zorunlu kılar. İskelelerde çalışacak personelin, öncelikle gerekli tüm kişisel koruyucu donanımları kullanması gerekmektedir. Başlıca güvenlik ekipmanları arasında kask, güvenlik kemeri ve kaymaz ayakkabılar yer alır. Ayrıca, iskelede çalışırken, işçilerin düşme riskine karşı korunmak için iskele kenarlarına güvenlik barikatları yerleştirilmesi hayati önem taşır. İskele kurulumu ve kullanımı sırasında periyodik kontrollerin yapılması, olası arızaların ve kaza risklerinin önüne geçilmesinde etkili bir yöntemdir.

Yüksekten Düşme Riskine Karşı Önlemler: İskele Güvenliği

İnşaat sektöründe yüksekten düşme, en sık rastlanan iş kazalarından biridir ve genellikle ciddi yaralanmalarla sonuçlanır. Bu nedenle, iskele güvenliği hassasiyet gerektiren bir konudur. İskeleler, yüksekten düşme riskini minimize etmek için özenle tasarlanmalı ve kurulmalıdır. Güvenli bir çalışma ortamı sağlamak, hem işçi sağlığını korumak hem de hukuki sorumlulukları azaltmak için elzemdir.

İskelelerde güvenlik bariyerleri, işçilerin düşmesini önlemek için kritik bir rol oynar. Bu bariyerler, özellikle yüksek katlı inşaatlarda, işçilerin ve malzemelerin yüksekten düşme potansiyelini azaltır. Güvenlik bariyerleri, hem sabit hem de mobil iskelelerde standart hale gelmiştir. Bariyerlerin yeterli yükseklikte ve dayanıklılıkta olması gerektiği gibi, iskele kurulurken tüm kenar koruma standartlarına uyulmalıdır.

Çalışma yüksekliğinin artması, düşme riskini de artırır. Bu riski azaltmak için, iskelelerde düşme önleyici sistemler kullanılmalıdır. Bu sistemler arasında güvenlik fileleri, yaşam hatları ve düşmeyi sınırlayıcı cihazlar bulunur. Özellikle, yüksekten çalışılacak projelerde, bu tür sistemlerin kullanımı, iş güvenliğini artırmanın yanı sıra işçi motivasyonunu ve verimliliği de olumlu yönde etkiler.

Hava Koşulları ve İskele Güvenliği: Fırtına ve Yağmurda Ne Yapmalı?

İnşaat sektöründe iskeleler, çoğunlukla açık alanlarda kurulduğu için hava koşullarından doğrudan etkilenir. Özellikle fırtına ve yağmur gibi olumsuz hava şartları, iskele güvenliğini tehdit eder ve iş kazalarının yaşanma riskini artırır. İş güvenliği uzmanları, bu tür hava koşullarında alınması gereken önlemleri belirlerken, iskele sisteminin stabilitesini ve güvenliğini önceliklendirmelidir.

Yağmur ve fırtına sırasında, iskelelerin güvenliği için ekstra tedbirler alınmalıdır. İlk olarak, iskelelerin zemininin sağlamlaştırılması önemlidir. Yumuşak ve ıslak zeminler, iskelelerin kaymasına veya çökmesine neden olabilir. İkinci olarak, fırtına öncesi ve sonrasında iskelelerin detaylı bir şekilde kontrol edilmesi şarttır. Bağlantı elemanlarının sıkılığı, koruma bariyerlerinin durumu ve yük kapasitesi gibi unsurlar gözden geçirilmelidir.

Ayrıca, şiddetli rüzgarlarda iskele üzerinde çalışmak büyük risk taşır. Bu tür durumlarda, iskele kullanımının geçici olarak durdurulması ve güvenli alanlara çekilme en doğru karar olacaktır. İskele üzerindeki tüm malzemelerin sabitlenmesi ve hafif ekipmanların aşağıya indirilmesi, olası uçma veya düşme kazalarını önleyecektir.

İskelelerde Acil Durum Yönetimi: Olası Bir Kaza Anında Neler Yapılmalı?

İş iskelelerinde meydana gelebilecek acil durumlar, iş güvenliğini doğrudan etkileyen kritik faktörlerdendir. İnşaat alanlarında olası bir kaza anında hızlı ve etkili müdahale, hem yaralanmaların ciddiyetini azaltır hem de can kaybını önleyebilir. Bu nedenle, her inşaat projesinde acil durum ve afet yönetimi planının oluşturulması ve tüm çalışanlar tarafından bilinmesi şarttır.

İskelelerde çalışma esnasında acil durumların yönetimi için öncelikle detaylı bir eylem planı hazırlanmalıdır. Bu plan, olası kazaları minimuma indirmek ve acil durum sırasında yapılacakları sıralamak için esastır. Plan, her bir çalışanın görev ve sorumluluklarını açıkça belirtmelidir ve düzenli eğitimlerle desteklenmelidir. Acil durum eylem planları, yangın, yüksekten düşme ve yapısal çökme gibi potansiyel riskleri kapsamalıdır.

Özellikle, iş iskelelerinde çalışanların acil durum eylem planını düzenli olarak gözden geçirmeleri, tatbikatlar yapmaları ve plana tam olarak hakim olmaları beklenir. Bu hazırlıklar, gerçek bir acil durumda paniği önler ve zararın en aza indirilmesini sağlar.

Eğitim ve Sertifikasyon: İskele Kullanımında Uzmanlaşmak

İnşaat sektöründe iş güvenliğini sağlamak ve kazaları minimuma indirmek için, iskele kullanımı konusunda uzmanlaşmış personel yetiştirmek büyük önem taşır. İskele kurulumu ve kullanımı, özel bilgi ve beceriler gerektirdiğinden, bu alanda verilen eğitimler iş güvenliğinin temel taşlarındandır. Sertifikasyon süreci ise, bu bilgi ve becerilerin standartlara uygun olarak kazanıldığını ve yeterliliklerin doğrulanmasını sağlar. Bu süreç, hem işverenlerin hem de çalışanların yasal gereklilikleri karşılamasına yardımcı olur ve işçilerin güvenli bir şekilde çalışmalarını garantiler.

İskele kullanımı eğitim programları, teorik bilgilerin yanı sıra pratik uygulamaları da kapsar. Programlar, iskele kurulumunun teknik detayları, güvenlik önlemleri, acil durum prosedürleri ve risk değerlendirmesi gibi konuları içerir. Eğitimler, işçilerin karşılaşabilecekleri riskleri anlamalarını ve gerekli önlemleri alabilmelerini sağlamak için tasarlanmıştır. Ayrıca, bu programlar sertifikasyon testi öncesinde katılımcılara gerekli tüm bilgileri sunar ve onları sınavlara hazırlar.

İskele kullanımı konusunda sertifikalı profesyoneller, inşaat sektöründe yüksek talep gören uzmanlardır. Sertifikasyon, kişilere iş bulma ve kariyerlerini ilerletme konusunda önemli avantajlar sağlar. Uzmanlaşmış personel, daha güvenli çalışma ortamlarının yaratılmasına öncülük eder ve iş güvenliği kültürünün gelişimine katkıda bulunur. İskele sertifikasyonu olan bireyler, yüksek güvenlik standartlarına sahip projelerde tercih edilirler ve genellikle daha iyi iş imkânlarına sahip olurlar.

İskelelerde Çalışmalarda İş Güvenliği Önlemleri yazısı ilk önce Online İSG Eğitimi üzerinde ortaya çıktı.

Risk Değerlendirme

İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu

İş Güvenliği Uzmanları Görev, Yetki ve Sorumlulukları

150 Soruda İş Sağlığı ve Güvenliği yazısı ilk önce Online İSG Eğitimi üzerinde ortaya çıktı.

150 soruda çalışma hayatı

150 soruda çalışma hayatı yazısı ilk önce Online İSG Eğitimi üzerinde ortaya çıktı.

Kaza Nedir? Kaza Teorileri Nelerdir?

Kaza, İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebi­yet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hale getiren olay olarak tanımlanmaktadır. Yasal tanımı ise, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle, bir işverene bağlı olarak çalı­şan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın işyerinde geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, sigortalıların, iş­verence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özre uğratan olaydır

İş kazası; işçinin işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla, işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emzikli kadın işçilerin çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda ya da işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu götürülüp getirilmesi sırasında gerçekleşen ve işçinin olay sırasında veya sonradan bedence ya da ruhça zarara uğramasına yol açan olaylara İŞ KAZASI denir.

İş Kazaları

İş kazalarına yol açan en önemli faktörler; tehlikeli çalışma koşulları, tehlikeli davranış ve denetimsizliktir . İş kazalarının oluş nedenleri ise, dikkatsizlik, tedbirsizlik, kurallara uymama, kullanılan araç gerecin kullanımına ilişkin bilgisizlik ve kullanılan araç gerecin bakımsız ve elverişsiz oluşu olarak sıralanabilir.

ILO iş kazasını ” belirli bir zarar ya da yaralanmaya neden olan, beklenmeyen, önceden planlanmayan bir olay ” şeklinde tanımlamıştır. İş kazası kavramının pek çok tanımı olmakla beraber; emniyetsiz hareket ve şartlardan doğan, çalışanların can güvenliğini tehlikeye sokan, çoğu za­man yaralanmalara, makine ve teçhizatın zarara uğramasına veya üretimin bir süre durmasına yol açan, önceden planlanmamış olaylar şeklinde tanımlanabilir. Kazanın tanımındaki en önemli unsur, ani ve beklenmeyen bir olay olmasıdır.

İş kazasından doğan zararlar olayın hemen sonrasında görülebileceği gibi olayın üzerinden belli bir süre geçtikten sonra da ortaya çıkabilir. Bu durumlarda, söz konusu zararın iş kazası niteliğindeki olaya bağlı olarak geliştiğinin ispatlanması halinde yine iş kazasına bağlı haklar talep edilebilir. İş kazası geçiren işçiler sigortasız çalıştırılıyor olsalar bile Sosyal Güvenlik Kurumu’na başvuru yaparak kuruırıun iş kazası durumunda sağladığı hizmetlerden yararlanabilirler.

İşverenlerin, işçilerinin geçirdiği iş kazalarını savcılık, jandarma veya karakola derhal haber vermeleri zorunludur. Bunun işveren tarafından yapılmadığı biliniyorsa bildirimin yapılması işçiler tarafından sağlanmalıdır. Hastaneye gidildiğinde olayın iş kazası olduğunun özellikle belirtilmesi ve hastane kayıtlarına iş kazası olarak geçmesi sağlanmalıdır.

İşverenin iş kazasını bildirme yükümlülüğünü yerine getirmemesi olasılığına karşı işçinin veya yakınlarının durumu hemen Bölge Çalışma Müdürlüğü ve SGK Bölge Müdürlüğü’ ne bildirmesi yerinde olacaktır. SGK Bölge Müdürlüğü ve Bölge Çalışma Müdürlüğü müfettişleri tarafından olay yerinde inceleme yapılmakta, olayın iş kazası niteliği taşıyıp taşımadığı ve olaydaki kusur oranları tespit edilmektedir. İnceleme sıra­sında mümkünse işçinin olay yerinde olması ve kazayı gören diğer işçilerin ayrıntılı olarak olayı anlatması sağlanmalıdır. İş kazası gerçekleştiğinde özel hastaneler yerine öncelikle devlet hastanelerine (özellikle de eski SSK hastanelerinden birine) gidilmesi işçi açısından daha uygun olacaktır. Çünkü özel hastane tedavi bedellerinin SGK tara­fından ödenmesinde zaman zaman güçlükler çıkmakta ve işçiler bu nedenle zor du­rumda kalabilmektedir.

İş kazası ve meslek hastalıklarının meydana gelmesiyle ilgili olarak yapılan araş­tırmalar göz önüne alındığında, iş kazası ve meslek hastalığı sayının azımsanamayacak düzeyde olduğu göze çarpmaktadır. İş kazası ve meslek hastalıklarının önlenmesi, dolayısıyla iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması adına yapılabileceklerin en etkili yolu, soruna insan kaynakları yönetimi açısından profesyonelce yaklaşmaktır.

Kaza Sebepleri

Kaza nedenlerine genel bir çerçeveden bakıldığında, hemen her kazada mutlaka insana bağlı bir hatanın yer aldığı görülmektedir. Ancak insana ilişkin bu hata, sadece kaza yapan kişi ile sınırlı değildir. Genelde insan hatası kavramı, operatör hatalarını veya yaralanan çalışanların hatalarını tanımlamada kullanılmıştır. Oysa bu durum insan hatalarının sınırlı bir bölümüdür. Fabrikanın projesini çizen mimardan, makineleri planlayan ve monte eden mühendise; bakım ve onarım yapan işçiden işletmeciye ve hatta fabrika hekimine kadar uzayan bir grup insanın hatası burada söz konusu olabilecektir. Konuya bu geniş açıdan bakıldığında bazı araştırmacılar şu şekilde bir açıklamada bulunmuştur: “Bütün kazaların arkasındaki temel sebep insandır “

Emniyetsiz Durum ve Hareketler

İş kazalarının sebebi yalnız kaza sırasında yaralanmış insan değildir, birçok faktör kazada rol oynar. Bu noktadan hareketle son yıllarda bir çok araştırmacı kazaları “emniyetsiz durumlar” veya  “emniyetsiz hareketler” başlığı altında incelemiştir. Zira yapılan araştırmalar “kazaların güvensiz eylem ve şartlarla bağlantılı olduğu” sonucunu ifade eder. Onlara göre her bir kazada  her iki hususda bir arada bulunmaktadır.

1. Emniyetsiz Durumlar

Çalışma yerlerinde iş güvenliğini bozan ve iş ortamında tehlike arz eden bütün koşullar, genel olarak çevre, makine ve malzemeden kaynaklanır. Koruyucusuz veya koruyucusu yeterli olmayan makineler veya bunlardaki montaj ve tasarım hataları, kusurlu ve noksan teçhizat, kaygan, zayıf veya arızalı döşeme yüzeyleri, kullanılan madde yapılarına uygun üretim sisteminin seçilmemiş olması, işe uygun makine kullanılmaması, işyerinin düzensizliği, yetersiz aydınlatma, gürültü, sıcaklık, sağlık koşulları gibi çalışma ortamındaki eksiklikler gibi hususlar emniyetsiz durumlardır.

2. Emniyetsiz Hareketler 

İş görenin iş güvenliğini tehlikeye atan hatalı hal ve davranışlarından kaynaklanır. İşçilerin özellikle eğitim seviyesi, tecrübe düzeyi ve psikolojik durumları emniyetsiz hareketlerin yapılmasında önemli bir rol oynar. İşçinin eğitim düzeyine, fiziksel ve ruhsal kapasitesine uygun olmayan iş yükü ve fazla mesai, iş güvenliği önlemlerinin bilinmemesi veya önemsenmemesi, var olan koruyucu güvenlik önlemlerinin kullanılmaması veya kullanılmaz hale getirilmesi, emniyetsiz malzeme kullanma, yükleme ve yerleştirmede karıştırma, çalışan makine ve teçhizat üzerinde bakım ve onarım yapma; gereksiz şakalaşmalar, dikkat dağıtma gibi davranışlar emniyetsiz hareketler içinde sayılabilir.

Risk Yönetiminde Kaza Teorileri

Kaza ani istenmeyen ve planlanmamış, genellikle ölüm, yaralanma veya maddi hasarla sonuçlanan bir olay olarak tanımlanabileceği gibi önceden bilinmeyen istem dışı bir tetikleyici etken sonrası aniden meydana gelip kontrol dışına çıkan ve çalışanın bedensel bütünlüğüne zarar verebilecek veya maddi hasara neden ola­bilecek nitelikteki olaylar şeklinde de tanımlanabilmektedir.

Risk yönetiminde kaza teorilerini açıklama için geliştirilen en genel kuramlar şunlardır: Domino Kuramı, Kaza/Olay Kuramı, Epidemioloji Kuramı, Sistem Kuramı, Kombinasyon Kuramı ve İnsan Faktörleri Kuramıdır.

Tek Faktör Teorisi

Tek faktör teorisi, bir kazanın tek bir nedenin sonucu olarak ortaya çıktığını ileri süren görüşten doğar. Eğer bu tek neden tanınabilir ve açıkçası ortadan kaldırılabilir ise, kaza tekrar etmeyecektir. Bu teori genellikle temel sağlık ve güvenlik eğitimi almış kişilerce kabul edilmemektedir.

Örnek: Bir kişinin acele bir şekilde hafif aydınlatılmış bir bölgede yürürken, ayağı bir odun parçasına takılarak sendelemesi. Tek faktör teorisi çözümü için odun parçasının kaldırılması yeterlidir. Teoride kaza tek bir nedene bağlanmakta iken gerçek hayatta kazalar daima birden fazla faktörün bir araya gelmesine bağlıdır.

Enerji Teorisi

William Haddon tarafından ortaya atılan enerji teorisinde kazalar daha çok muhtemelen enerji transferinde ya da enerji transferi esnasında meydana gelir. Bu enerji boşalmasının oranı önemlidir çünkü, enerji boşalması ne kadar büyükse, hasar potansiyeli de o kadar büyüktür. Tehlikelerin tanınmasında bu kavram çok sınırlandırılmış ve bu haliyle tek etken teorisine benzemektedir. Diğerinden farklı olarak enerji boşalması önemlidir.

Çok Etken Teorisi

Çok etken teorisinde kaza, birçok etkenle birlikte değerlendirilerek analiz edilir. Kaza birçok etken ile birlikte değerlendirilerek analiz edilir. Bu teori ve analiz yöntemleri birçok de­neyimli sağlık ve güvenlik uzmanları tarafından da kabul edilip uygulanmaktadır. Kazalar çok etkenlidir, standart altı uygulamalar, standart altı şartların oluşması so­nucu bir hatalar zinciri sonucu meydana gelir. Bu teori ve analiz yöntemleri birçok deneyimli sağlık ve güvenlik uzmanı tarafından da kabul edilip uygulanmaktadır.

Örnek: Bir kişinin acele bir şekilde hafif aydınlatılmış bir bölgede yürürken, ayağı bir odun parçasına takılarak sendelemesi

Örneğin çok etken teorisine göre çözümünde sorunun çözümüne ilişkin farklı soruların sorulması gerekmektedir. Bu kişi için bu bölgede yürümek bir zorunlu­luk muydu yoksa daha güvenli bir yol var mıydı? Bu kişi acele etmeseydi etrafında olanlardan daha fazla haberi olabilir ve odun parçasından kaçınabilir miydi? Eğer bu bölge daha iyi aydınlatılsaydı bu kişi odun parçasını fark edebilir miydi? Odun düştükten sonra sürece dahil olan başka kişilerce kaldırılmış olamaz mıydı?

Görüldüğü gibi kaza oluşumu üzerinde bir değil birçok faktör etkili olabilir. Ancak sorunun çözümü kök faktörün tespit edilip ortadan kaldırılmasına bağlıdır. Kök faktör ortadan kaldırılmadığı sürece görünen tali faktörler ortadan kaldırılsa da kalıcı çözüm elde edilemeyecektir. Kök faktör (neden), problemin arkasında ya­tan gerçek sebeptir. Kök faktör analizi yaşanan problemlerin görünen nedenlerini ortadan kaldırmak yerine kalıcı bir şekilde çözüm üretmeye odaklanan bir süreçtir.

Domino Teorisi

Domino teorisi ilk geliştirilen kaza sebep teorilerinden biridir. Teori, yaralanmaların bir dizi faktörlerden meydana geldiğini savunur. Bu teori (domino theory) endüstriyel güvenliğin aksiyonları olarak tanımlanan on ifadeden oluşur. Bu teoriye göre kazalara yol açan beş temel faktör vardır: Kalıtsal-sosyal çevre, insan hatası, güvensiz eylemler/mekanik veya fiziksel tehlikeler, kaza ve yaralanmadır.

Domino teorisinde her kaza beş tane temel nedenin arka arkaya dizilmesi sonucu meydana gelir (kaza zinciri). Şartlardan biri gerçekleşmedikçe bir sonraki gerçekleşmez ve dizi tamamlanmadıkça kaza meydana gelmez.

Bu teorinin ilk öncüsü Herbert W Heinrich’tir. Heinrich’in çalışması, kendi­sine ait “Sanayi Güvenliği Gerçekleri“nin ve daha sonra Domino Teorisi olarak bilinecek olan kaza nedeni teorisinin temelini oluşturmuştur. Heinrich’ e göre bir kazaya neden olan olayların oluşumunda beş faktör vardır.

Heinrich yaralanma ve ölüme neden olan olayları domino taşlarına benzet­mekte olup, bu domino taşları (kaza zinciri) soldan sağa doğru şu şekilde sıralanmaktadır:

• Kalıtsal ve sosyal çevre: Sosyal çevre şartları risklerin alınmasına yada oluş­masına yol açar. Doğa şartları karşısında insanın fiziki ve sosyal yapısındaki etkileşim bir kaza sebebidir.
• Kişinin hatası: Öfke, dikkatsizlik, eğitimsizlik, yorgunluk, anlama güçlüğü, aldırmazlık gibi nedenlerdir.
• Güvensiz hareket ve koşullar: Kötü planlama, koruyucusuz makine ve mal­zeme kullanma, tehlikeli çevre ya da çalışma ortamı.
• Kaza: Fiziksel veya ruhsal yaralanma ile herhangi bir şekilde zararla sonuç­lanan olay.
• Yaralanma veya ölüm

İnsan Faktörleri Teorisi

Bu teori (human factors theory) kazaları, eninde sonunda insan hatasından kaynaklanan olaylar zincirine bağlar. Teori, insan hatasına yol açan üç önemli faktörü içerir: Aşırı yük, uygun olmayan tepki ve yerinde olmayan faaliyetler.

İnsan faktörü teorisi kazaları, eninde sonunda insan hatasından kaynaklanan olaylar zincirine bağlar. Teori, insan hatasına yol açan üç önemli faktörü içerir:

• Aşırı yük,
• Uygun olmayan tepki
• Yerinde olmayan faaliyetler.

Bu teoride kaza teorileri üç kategori altında sınıflandırılmıştır:

• Kaza-yatkınlık teorileri,
• İşçi kabiliyetlerine karşılık iş talebi teorileri
• Psikososyal teoriler.

Genellikle insan hatası kavramı, operatör hatalarını veya yaralanan çalışanların hatalarını tanımlamada kullanılmış olmakla birlikte bu durum insan hatalarının sınırlı bir bölümüdür. Kazaların insan hatalarından kaynaklanması birçok faktöre dayanır. Projeyi çizen mimardan, uygulayan mühendise, makineyi kullanan işçi­den, yöneticilere kadar pek çok alanda insan hatası söz konusu olabilmektedir. Hata kavramına bu şekilde geniş bir açıdan bakıldığında bazı araştırmacılar ka­zaların arkasındaki kök faktörü insan olarak göstermişlerdir. Kaza yapan işçinin eğitimsizliği, işe uygun olmayışı, uyumsuzluğu, eğitim ve bilgi eksikliği, tecrübe­sizliği, yorgunluğu, heyecanlı veya üzüntülü oluşu, dalgınlığı, dikkatsizliği, ilgi­sizliği, düzensizliği, meleke noksanlığı ve hastalıkları vb. nedenler; ya da işçinin her şeye karşın kurallara uymamış olması da insan faktörüne bağlı temel sebepler arasındadır.

Kaza/Olay Teorisi

Bu teori (accident/incident theory) insan faktörleri teorisinin genişletilmiş bir hali olup, Dan Petersen tarafından gelişti­rilmiştir. Ek olarak; ergonomik yetersizlikleri, hata yapma kararı ve sistem hataları gibi yeni elemanları ortaya çıkarır.

Petersen, insan faktörleri teorisi üzerine ergonomik tuzaklar, karar verme ve sistem hataları gibi kavramları eklemiştir.

Bu teoriye göre sistemi başarısızlığa iten nedenlerden bazıları şunlardır:

• İdare, makul bir güvenlik politikası oluşturmaz.
• Güvenliği dikkate alan sorumluluk ve yetki açıkça tanımlanmamıştır.
• Ölçüm, inceleme, düzeltme ve soruşturma gibi güvenlik prosedürleri göz ardı edilir veya bunlara yeterince önem verilmez.
• İşçiler, uygun bir oryantasyona tabi tutulmaz.
• İşçilere yeterli güvenlik eğitimi verilmez.

Sistem Teorisi

Teori, bir kazanın oluşabileceği herhangi bir durumu, üç parçadan oluşan bir sistem olarak görür: İnsan, makine ve çevre. Bir sistem, birlikte bir bütün oluş­turan, düzenli bir biçimde karşılıklı ilişkide bulunan ve birbirlerini etkileyen bir bileşenler grubudur. Teori, insan, makine ve çevre bileşenlerini içeren bir sistem olarak, meydana gelen kazanın içinde bulunduğu durumu gösterir.

Sistem ile ilgili kazaların önlenmesi için göz önünde bulundurulması gereken faktörler şunlardır:

• İş gereksinimleri,
• İşçilerin yetenek ve sınırları,
• Eğer iş başarılı bir biçimde tamamlanırsa elde edilecek kazanç,
• İşe kalkışmak fakat başarısız olmak durumundaki kayıp,
• Eğer işe kalkışılmazsa gelecek olan kayıp.

Kombinasyon Teorisi

Kazanın gelişimine bağlı olarak tek bir teori ile açıklanamadığı ve birden fazla teorinin birlikte kullanılması gerektiğine dayanan kaza teorisidir. Bir tek teorinin tek başına bütün olayları açıklayamayacağını savunmaktadır. Teoriye göre kaza­ların gerçek sebebi iki veya daha fazla modelin bir araya gelmesi ile elde edilebilmektedir.

Epidemiyoloji Teorisi

Teori (epidemiological theory), çevre faktörleri ve hastalık arasındaki ilişkiyi belirleme ve çalışma için kullanılan modellerin, çevre faktörleri ile kazalar arasındaki sebepse ilişkinin açıklanmasında  da kullanılabileceğini savunur.

Epidemiyoloji, toplumdaki hastalık, kaza ve sağlıkla ilgili durumların dağılımını, görülme sıklıklarını ve bunları etkileyen faktörleri inceleyen bir çalışma alanıdır. Çoğu zaman kazalar yaralanma olmak­sızın meydana gelir ve bu durum gözden kaçar. Çok sık olarak son domino taşı yere düşene kadar bu durum dikkate alınmaz. Domino teorisinin kendi içerisinde doğruları vardır. Fakat gerçekleri sürekli yansıtması açısından da sınırlı bir teoridir. Olayların çok daha fazla tahlili ve bir fotoğrafının çekilmesi çok etken teorisi ve domino teorisinin birlikte değerlendirilmesiyle elde edilebilir.

Bu teoride, iş sağlığının geliştirilmesi ve iş kazaların kontrolü ve önlenmesi için gereken tüm aktivitelerin planlanması, yönetilmesi ve değerlendirilmesi için gereken tüm bilgiler için üç gruba toplanmış araştırmalar yönetilir :

• Sağlıkla ilgili olayları tanımlama ve görülme sıklığını ölçme,
• Hastalık ya da kazanın neden ortaya çıktığını inceleme,
• Uygulanan sağlık hizmetinin veya programlarının etkinliğini ölçme.

İnsan Hatası

Güvenlik çalışmalarında “insan hatası” ile ilgili yaklaşımlar II. Dünya Savaşında askeri sahada uygulama alanı bulmuş, zamanla kimya ve taşımacılık sektörlerine de kaymıştır. Bu tip çalışmalar günümüzde insan hatalarının kantitatif olarak değerlendirilmesi için silah ve nükleer santral endüstrilerinde sıkça kullanılmaktadır. İnsan hatasına bağlanabilecek kaza yüzdesinin belirlenmesindeki zorluklara rağmen bir çok araştırmacı bunu başarmıştır. Heinrich (1959) ile başlayan bu tip araştırmalar günümüze kadar gelmiştir. Heinrich, kazaların % 85′ inin insan hatalarından kaynaklandığını belirlemiştir.

Kazaların nedenlerini, sınıflandırma ve faktörlerden sadece biri ile açıklamak elbette ki mümkün değildir. Bu faktörlerin birbirinden bağımsız olarak ele alınması, bazı yetersizlikleri beraberinde getirmiştir. Zira kazaların birçok faktörün değişik oranlardaki paylarının etkilenişi ile meydana geldiği kanısı kuvvet bulmaktadır. O halde, kazaları önleme hususunda yapılacak çalışmalarda, konuyla ilgili elde edilebilecek bütün faktörleri birlikte analiz ederek, kaza üreten unsurlar hakkında yönetimi uyaran, bu şekilde erken önlem alınmasına olanak sağlayan yeni teknikler geliştirilmelidir. Bu alanda yapılacak yeni çalışma ise disiplinler arası bir bilim dalı olan “Ergonomi” desteğinde olmalıdır. Zira iş yerinin toplam güvenliği, ancak tüm fiziksel, psikolojik ve sosyolojik çalışma şartlarının güvenli tasarımına ve dolayısıyla insan performans ve kapasitesine uygun çalışma şartlarının sağlanmasına bağlıdır.

Kaynak: Neden İş Güvenliği İş Müfettişlerinin eğitim müfredatından alınarak hazırlanmıştır. 

Kaza teorileri yazısı ilk önce Online İSG Eğitimi üzerinde ortaya çıktı.

İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim sistemleri birbirini tamamlayan ve sürekli olarak gelişen beş aşamadan oluşmaktadır. Bunlar; bir politika belgesi ile iş sağlığı ve güvenliği alanında izlenecek strateji ve hedeflerin ortaya konulması; organizasyonun oluşturulması; planlama ve stratejinin hayata geçirilmesi; uygulamanın değerlendirilmesi ve sonuçlara göre yeni tedbirlerin alınması aşamalarıdır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim sistemlerinin sağladığı yararlar çok çeşitli olup, öncelikle iş kazası ve meslek hastalıkları sayısını azaltarak doğrudan fayda sağlamaktadır. Öte yandan, başarılı yönetim sistemleri ile mevzuatın gerekleri yerine getirilmekte, işçilerin katılımı ile çalışanın işyerine bağlılığı artmakta, işletmelerin itibarları artmakta, verimlilik artışı yaratılmakta, yeni ortaya çıkan koşullara en az maliyetle uyum sağlanmaktadır.

Yönetim sistemlerinin işletmeler düzeyinde sağladığı başarı, ulusal ve uluslararası düzeyde benzeri çalışmalar yürütülmesine ilham kaynağı olmuştur. Ulusal düzeyde bir politika belgesinin kabulü, ilgili tüm paydaşların iş sağlığı ve güvenliğine yönelik çalışmaları, sonuçların sürekli şekilde izlenmesi ve sürekli iyileştirme mantığının ülke çapında geliştirilmesi gibi aşamalar kapsamında, ulusal düzeyde bir iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi oluşturulması önerilmektedir.

İSG’de yeni yaklaşım, proaktif  yaklaşımdır. Yani tehlikeler önceden belirlenir. Eskiden reaktif (gerçekçi) yaklaşım vardı…

Yönetim sistemi perspektifi, son yıllarda ILO ve diğer uluslararası organizasyonların da temel konularından biri haline gelmiş durumdadır. Uluslararası Çalışma Teşkilatı’nın 2001 senesinde yayımladığı İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri Rehberi (ILO-OSH 2001) ile 95. Uluslararası İş Sağlığı ve Güvenliği Konferansında kabul edilen 187 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Güçlendirilmesi Çerçevesi hakkında Sözleşme’de yönetim sistemleri yaklaşımı temel hareket noktası olmuştur.

Uluslararası Çalışma Teşkilatı, Uluslararası Sosyal Güvenlik Derneği (ISSA) ve Kore İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı’nın ortaklaşa düzenledikleri 18. Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Kongresi’nce 2008 tarihinde kabul edilen “İş Sağlığı ve Güvenliği Hakkında Seul Bildirgesi”nde yönetim sistemleri yaklaşımının, işyerinde sağlık ve güvenliği geliştirmek konusunda etkin bir yöntem olduğu vurgulanmıştır.

Ülkemizde ihracat yapan şirketler genelde TS OHSAS 18001: 2008 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesine ve gelişmiş yönetim sistemlerine sahiptir. Zira, ihracat yapan firmaların uluslararası alanda ticaret yapılabilmesi için, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin belirli standartlara uyması zorunluluğu mevcuttur.

İş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin belkemiğini risk değerlendirmesi oluşturmaktadır. Bu alanda, 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca çıkarılan İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği ve diğer bazı yönetmeliklerde, işverenler için risk değerlendirmesi yükümlülüğü öngörülmüş  bulunmaktadır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, tüm diğer yönetmeliklerdeki risk değerlendirmesi hükümlerinin ayrıntılarını düzenlemekte olup, diğer hükümlerin uygulanması için ön koşul teşkil etmektedir.

Risk değerlendirmesi ve yönetim sistemleri, her işletme için ayrı ayrı geliştirilir. Teknik ve bilimsel çalışmalara dayanan bu süreçler, işletmeler için önemli maliyet kalemleri oluşturabilmektedir.

Ürün ve hizmetlerin gerçekleştirilmesi esnasında da insan ve çevre sağlığını bozmamanın yolları aranmaktadır. Bugün dünyadaki gelişmişlik ve kültür düzeyi farklılıklarını en aza indirerek tüm işletmelerin ortak bir paydada üretim yapabilmeleri sağlamak ve bu konuda uluslar arası denetime açık olabilmek için Yönetim Sistemlerine geçiş  süreci hızlanarak sürmektedir.

Kalite, Çevre ve İSG konularına etkinlik ve verimliliği artırmak amacıyla Yönetim Sistemleri dendiğinde akla ilk gelen 3 yönetim sistemi:

1. TS EN ISO 9001-2008 Kalite Yönetim Sistemi
2. TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi
3. TS (OHSAS) 18001 İSG Yönetim Sistemi

Her üç yönetim sisteminde de esas alınan ortak prensipler;

• Gerçeklere Dayalı Karar Verme
• Çalışanların Katılımı
• Süreçlerle Yönetim
• Sistem Yaklaşımı (PUKÖ Döngüsü-Planla, Uyula, Kontrol Et, Önlem Al)
• Müşteri-Çevre-Çalışana Odaklı Olmak
• Sürekli Öğrenme, Yenilikçilik ve İyileştirme
• Taraflarla İşbirliği
• Liderlik

PUKÖ Döngüsü

Planla;

İSG açısından amacın belirlenmesi (neyi başarmak istiyoruz, nerede, ne zaman),

Mevcut durumu analiz etme, Hedeflerin belirlenmesi, Kayıtların analizi, Tehlikelerin belirlenmesi,

Risk değerlendirme metotlarının belirlenmesi,

Detaylı plan hazırlaması (uygulama planı),

İç talimatlar hazırlama

Uygula;

Riskleri değerlendirme

Risklerin kabul edilebilir olup olmadığına karar verme

Kontrol önlemlerinin seçimi ve uygulaması

Her bölümdeki ilgili kişileri bilgilendirme, eğitme ve katılımını sağlama

Faaliyet planını izleme ve gerçekleştirme

Uygulama sonuçlarını yakın takip etme

Kontrol Et;

Hedef veya hedeflere ulaşıldı mı?

İç talimatlar ve yönergeleri gözden geçirme

Olası sapmaları tespit etme ve kaydetme

İlgili kişileri bilgilendirme

Önlem Al;

Kalıcı bir denetleme sistemi kurma

Etkili önlemleri standartlaştırma

Gerekli eğitim ve yönlendirmeleri sağlama

BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI

Kılavuz niteliği taşıyan ilk sağlık ve güvenlik standardı olan “BS 8800 Mesleki (İş) Sağlık ve Güvenlik Yönetim Sistem Rehberi” 1996’da İngiliz Standartlar Enstitüsü (British Standadization Ins., BSI) tarafından yayınlanmıştır.

Klavuz niteliği taşıyan ilk sağlık ve güvenlik standardı  ”BS 8800 Mesleki Sağlık ve Güvenlik Yönetim Sistem Rehberi”dir. 

Kılavuz niteliği taşıyan bu ilk standart kurumların belgelendirilmesine yönelik bir temel teşkil etmemekteydi. Sonraları başka belgelendirme kuruluşları da bu konuda standartlar yayınlamışlardır. Ancak yayınlanan bu standartlar BS 8800’u temel almalarına rağmen birbirlerinden içerik ve uygulama bakımından farklılıklar göstermekteydi. Bunun üzerine BSI öncülüğünde uluslararası kabul edilebilecek bir iş sağlık ve güvenlik standardı hazırlanmasına yönelik bir komisyon toplanması kararlaştırılmış ve bu komisyonun çalışmaları sonucunda 1999 yılında OHSAS 18001 standardı oluşturulmuştur.

Hazırlanan bu standart, 2001 yılında TSE tarafından kabul edilerek yayınlanmıştır:
TS (OHSAS) 18001 İSG Yönetim Sistemi.

TS (OHSAS) 18001 İSG YÖNETİM SİSTEMİ
OHSAS 18001 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ

Kısa adıyla OHSAS (İş Sağlığı ve Güvenliği Belgesi Yönetim Sistemi, Occupational Health and SAfety Management System) standardın orijinal açılımıdır. Kısaca;

1. Ülkemizde yoğunluklu olarak ağır sanayi, kimya sektörleri başta olmak üzere, metal işlemleri ve inşaat sektöründe kullanılmaktadır.
2. Yazılı doküman esasına dayalı uygulandığında işletmenin sağlık ve güvenliği ile ilgili prensiplerin ta kendisidir.
3. ISO 9000 Standardının uygulama mantığı ile benzer izler taşır.
4. Risk, önlemeye dayalı bir standarttır,
5. Felaketlerin önüne geçmesini sağlayan bir standarttır.
6. En önemlisi de İş Güvenliği Yönetmeliklerine Uygunluğunun sağlanmasını garantiye almasını sağlar.

Potansiyel bir uygunsuzluğun veya başka  bir istenmeyen durumun sebebinin ortadan kaldırılması için yapılan işlem, TS 18001 iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemidir.

OHSAS 18001

Bir kuruluşun iş sağlığı ve güvenliği risklerini kontrol etmesi performansının iyileştirilmesini sağlamak için gerekli yönetim sistemi şartlarını kapsar.

OHSAS 18001, kuruluşların risklerini kontrol etmelerine ve performanslarını iyileştirmesine imkan vermek üzere OHSAS 18001 iş sağlığı ve güvenliği Yönetim sistemi ile ilgili şartları belirlemektedir.

OHSAS 18002

OHSAS 18001’in uygulamasına ilişkin kılavuzluk bilgilerini vermektedir.Bu standartlar ILOOHS kılavuzlarının kısım 3’ü “Kuruluşlarda İş Güvenliği ve sağlığı yönetim sistemleri “ ile uyumludur.

OHSAS ve Diğer Yönetim Sistemlerine Uyumu

OHSAS 18001 belgesi standardı diğer yönetim sistemlerinin (ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi belgesi, ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi belgesi, ISO 22000 HACCP Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi belgesi) spesifik isteklerini içermez fakat bütünleştirilebilir. Bütün bu standartların amaçları ve kuruluşlara kazandırmak istedikleri felsefeler farklı olmakla beraber yaptığı faaliyet göz önünde bulundurularak entegre edilebilmektedirler. Örneğin yukarıda bahsi geçen bütün standartlarda doküman kontrol, kayıt kontrol, eğitim, yönetimin gözden geçirmesi, düzeltici ve önleyici faaliyetler ve iç tetkikler gibi bazı konular yer almakta ve her standardın bu konuların işletilmesinde bazı farklılıkları olmasına rağmen ortak bir şeklide uygulanabilmektedir.

OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi Gelişimi;
1996’da BS 8800 Mesleki sağlık ve güvenlik yönetim sis. rehberi
1997’de Technical report NPR 5001
1999’da BS tarafından (İngiltere’de) 2001’de OHSAS 18001 belgesi olarak yayınlandı

OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Belgesi

OHSAS 18001 (İş Sağlığı ve Güvenliği Belgesi Yönetim Sistemi), İş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerinin kuruluşların genel stratejileri ile uyumlu olarak sistematik bir şekilde ele alınıp sürekli iyileştirme yaklaşımı çerçevesinde çözümlenmesi için bir araçtır.

İş sağlığı ve güvenliği belgesi Yönetim Sistemiyle, çalışanlar, yönetenler ve denetleyenlerin rol ve sorumlulukları açık hale getirilerek çalışanların katılımını sağlar.

Karlılığı arttırmak OHSAS 18001 iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarını diğer faaliyetlere entegre ederek kaynakların korunmasını sağlamak Yönetimin taahhüdünün sağlandığını göstermek Motivasyon ve katılımı arttırmak Ulusal yasa ve dünya standartlarına uyum süresini ve maliyetini azaltmak Paydaşların istek ve beklentilerini karşılayarak rekabeti arttırmak Kuruluşlar tarafından sürdürülmekte olan OHSAS 18001 belgesi faaliyetlerinin sistematik olarak yayılımını sağlamak için OHSAS 18001 uygulanmaktadır.

TS 18001 standardı PUKÖ (planla, uygula, kontrol et, önlem al) üzerine kurulmuştur

OHSAS’ın prensipleri:

• Riskleri azaltmak için, Risk Analizi yapılmalıdır
• Risklerden etkilenebilecek birimlerin görüşünü alınmalıdır
• Riskleri kontrol altına almak için İyileştirici Faaliyetler yürütülmelidir (Ör: Kişisel koruyucu ekipmanlar, makine,tezgahın kapaklanması, eğitim vs..)
• Her dönem (değişebilir) sonunda Riskleri Gerçekten vuku bulması engellendi mi, diye değerlendirilmeli
• Acil Durum Senaryoları oluşturulmalı,
• Senaryoları tatbik edilmeli,
• Senaryolarda pratikte zorluk çekilen Yanlışlık varsa Düzeltici Faaliyetler yürütülmeli,
• İstatistik çalışmalar yapılmalı,
• Sürekli iş görmezlik, meslek hastalıklarına yakalanma oranı, hastalıktan dolayı iş kaybı, uzuv kaybı, düşme, yaralanma…
• Bu gibi veriler izlenmeli ve değerlendirilmelidir.
• Gerekli tüm önlemleri al,
• Bu önlemlere yönelik programlar geliştirilmeli ve izlenmelidir.
• İşletmenin uymakla yükümlü olduğu yasal düzenlemeler tespit edilmelidir.
• Bu yasalara uygunluk konuyla ilgili ehil kimselerce kontrol edilmelidir.
• Değerlendirmeler “Yönetim Temsilcisi” vasıtasıyla Üst Yönetime sunulmalıdır.
• Uygunsuzluk varsa hemen Düzeltici Faaliyetler başlatılmalıdır ve yasalara uygunluğun yeniden sağlanması için gerekli işlemler belirlenmeli ve raporlanmalıdır.
• İş verenin ve İşçinin Sorumluklarını belirlenmelidir
• Bu sorumluklar ile ilgili prosedürler hazırlanmalı ve uygulanması sağlanmalıdır.
• İSG Kurulunu belirlene zamanlarda toplanmalı,, çalışanların istek, şikayet ve öneriler alınarak sistemi değerlendirmelidir.
• Çalışanların Periyodik sağlık muayeneleri yaptırılmalıdır ve raporlar saklanmalıdır.
• Raporların, kaç yıl nerede saklanacağını belirlenemelidir.

Ohsas 18001’de meydana gelebilecek zararlı bir olayın sonuçları ve oluşma olasılığının bileşkesi RİSKTİR…

• İç Denetimler Yapılmalıdır.
• En riskli bölgelerin denetimin sıklığı arttırılmalıdır.
• Denetim sonuçlarını raporlanmalı ve Üst Yönetime sunulmalıdır.
• İletişim ile ilgili prosedürler belirlenmelidir.
• İçeride, acil durumlarda, risk değerlendirmesi konualarında
• Dışarıda, kanuni yükümlülükleri ve diğer koşulları yerine getirmedeki metotları belirle; Acil durumlarda iligli kurumlarla yazışmalar,
• Yönetimin bu verileri alması ve uygulamaları yaptırması için Yönetimden birini Yönetim Temsilcisi olarak görevlendirilmelidir.
• Yönetimin verileri değerlendirip önlem alması ve yeni dönem İSG hedeflerini belirlemesi için tüm sistemi gözden geçirmesini sağlanmalıdır
• Yönetimin İSG ile ilgili politikasını belirlenmelidir
• Tüm bunları görebilmek ve değerlendirmek için etkin bir doküman sistemi kurulmalıdır.
• Kayıtları ilgili birimler tarafından saklanmalıdır.
• Geçmiş verilere gerektiğinde ulaşılabilmelidir.

OHSAS’ın KYS (Kalite Yönetim Sistemi) ile benzerlikleri

• Doküman Kontrolü ve Yönetimi
• Kayıt Kontrolü
• Düzeltici ve Önleyici Faaliyetler mevzuat şartlarından sapma, 3. Taraf şikayetleri
• Kazalar, Uygunsuzluklar çevreyi etkileyebilecek kazalar,olaylar
• İç Denetim çevre üzerinde önemli etkilere sahip olan prosesler

İş Sağlığı ve Güvenliği Belgesi Yönetim Sistemi’nin uygulanması firmalara şu getirileri sağlar:

Potansiyel bir uygunsuzluğun veya başka bir istenmeyen durumun sebebinin ortadan kaldırılması için yapılan işlem “önleyici faaliyet” tir.

• İş sağlığı ve güvenliği risklerini belirlemiş ve bu riskleri gerekli önlemlerle asgari seviyeye indirir,
• İlgili mevzuat, yasa ve kanunların gerekliliklerini yerine getirir,
• İş Sağlığı ve Güvenliği’ne yönelik hedefler belirlemiş ve bu hedeflere ulaşmak için yönetim programları geliştirir,
• Gerekli eğitimleri uygun kişilere sağlar,
• Acil durumlara (kazalar, vb) yönelik gerekli hazırlıkları yapar,
• İş Sağlığı ve Güvenliği sisteminin performansını denetimlerle izler,
• İzleme sonuçlarına bağlı olarak gerektiğinde iyileştirme faaliyetlerini yapar,
• İş Sağlığı ve Güvenliği’ne yönelik çalışmalarını dökümante eder ve sonuçlarını kayıt altında tutar.

OHSAS 18001’deki Tanımlar

Olay: Kazaya sebep olan veya kazaya sebep olacak potansiyele sahip oluşum.

Kaza: Ölüme, hastalığa, yaralanmaya, hasara veya diğer kayıplara sebebiyet veren istenmeyen olay.

Tehlike:İnsanların yaralanması,hastalanması,malın veya malzemenin zarar görmesi,işyeri ortamının zarar görmesi veya bunların birlikte gerçekleşmesine sebep olan kaynak veya durum

İş sağlığı ve güvenliği:Çalışanların,geçici işçilerin,yüklenici personelinin,ziyaretçilerin ve çalışma alanındaki diğer insanların sağlık ve güvenliğini etkileyen faktörler ve şartlar.

İSG Yönetim Sistemi: Kuruluşun faaliyetleri ile ilgili İSG risklerinin yönetimini kolaylaştıran tüm yönetim sisteminin bir parçası.
Bu kuruluş yapısını, planlama faaliyetlerini, sorumluluklarını ve uygulamalarını, prosesleri, prosedürleri ve kuruluşun İSG politikasının geliştirilmesi, uygulanması, iyileştirilmesi, başarılması, gözden geçirilmesi ve sürdürülmesi için gerekli kaynakları kapsar.

Risk:Tehlikeli bir olayın meydana gelme olasılığı ile sonuçlarının bileşimi.

Risk Değerlendirmesi: Tüm proseslerde, riskin büyüklüğünü tahmin etmek ve riske tahammül edilip edilemeyeceğine karar vermek

Katlanılabilir risk:Kuruluşun yasal zorunluluklarla ve kendi İSG politikasına göre,tahammül edebileceği düzeye indirilmiş risk

TS 18001’de yaralanmaya veya ölüme sebep olabilecek potansiyele sahip vaka OLAY’ ı tanımlar

ISO 9001:2008 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ

ISO “International Standardizasyon Organization”un kısa yazılışıdır (Uluslararası Standart Organizasyonudur), yani uluslararası standardizasyon örgütünün oluşturduğu bir kalite yönetim standardıdır.

1947 yılında kurulan ve yaptığı standardizasyon çalışmaları sonucu sanayiye, ticarete ve tüketicilere katkılar sağlayan ISO’dur. TSE, ISO’nun üyesi ve Türkiye’deki tek temsilcisidir.

EN (Europeane Norm) ise, Avrupa Standartlarının kısaltmasıdır. EN Avrupa Birliği’nde Standartlar arasında harmonizasyonu sağlamak için oluşturulmuştur.

ISO 9001 Belgesi ise ilgili kuruluşun ürün veya hizmetlerinin uluslararası kabul görmüş bir yönetim sistemine uygun olarak sevk ve idare edilen bir yönetim anlayışının sonucunda ortaya konduğu ve dolayısı ile kuruluşun ürün ve hizmet kalitesinin sürekliliğinin sağlanabileceğinin bir güvencesini belirler.

ISO 9001 etkin bir kalite yönetim sistemini tanımlayan bir standarttır. Kuruluş bu standardın şartlarını sağladığında ISO 9001 belgesini alabilir. Belge kuruluşun ürün ve hizmetlerinin uluslararası kabul görmüş bir standarda uygun olarak üretildiğini gösterir. Standart merkezi İsviçre’nin Cenevre kentinde yer alan ve 90’dan fazla ülkenin üye olduğu Uluslararası standardizasyon Örgütü (International Organization of standardization–IOS) tarafından geliştirilmiştir. Belgelendirme şirketlerini yetkilendirme yetkisi üye ülkelerin akreditasyon kurullarına verilmiştir. Türkiye’deki akreditasyon yetkisi TÜRKAK’a verilmiştir.

Farklı ülkelerde veya bölgelerde benzer teknolojiler için geliştirilen farklı standartlar zaman zaman “ticaret için teknik engel” olarak karşılanmaktadır. ISO’ nun günümüzdeki en önemli işlevi ISO 9000 kalite yönetim standartları ve diğer ürün standartları gibi uluslararası kabul görmüş standartlar hazırlayarak ticaretin önündeki bu tip teknik engelleri ortadan kaldırmaktır.

ISO 9000:

Organizasyonların (firmaların) müşteri memnuniyetinin artırılmasına yönelik olarak kalite yönetim sisteminin kurulması ve geliştirilmesi konusunda rehberlik eden ve ISO tarafından yayınlanmış olan bir standartlar bütünüdür.

ISO 9001:

Kalite Yönetim Sistemlerinin kurulması esnasında uygulanması gereken şartların tanımlandığı ve belgelendirme denetimine tabi olan standarttır. Verilen belgenin adıdır.

ISO 9001:2008:

ISO 9001 standardı, her 5 yılda bir ISO tarafından gözden geçirilmekte ve uygulayıcıların görüşleri ve ihtiyaçları doğrultusunda gerekli revizyonlar yapılarak yeniden yayınlanmaktadır. 2008 rakamı, bu revizyonun 2008 yılında yapılıp, yayınlandığını gösterir versiyon tarihidir (ISO 9001: 2008 versiyonu).

Standart ilk olarak 1987 yılında Kalite Güvence Sistem Standardı olarak yayınlanmıştır. Bu aşamada standart 3 alt standarttan oluşmaktaydı: ISO 9001, ISO 9002, ISO 9003.

Kurumlar faaliyet kapsamları doğrultusunda bu 3 standarttan birisini uygulayarak, denetime girmekteydiler. Standardın bu versiyonu, ağırlıklı olarak doğru üretim ve hata yakalama konularına odaklanmıştır.

Standart ilk olarak 1994 yılında revizyona uğramış (ISO 9001: 1994) ve yeniden Kalite Güvence Sistem Standardı olarak yayınlanmıştır. Bu aşamada standart yine 3 alt standarttan oluşmaktaydı: ISO 9001, ISO 9002, ISO 9003. Standardın bu versiyonu, önceki versiyondaki konulara ilave olarak hata önleme konusuna da odaklanmıştır.

Standart son olarak 2000 yılında revizyona uğramış ve bu sefer Kalite Yönetim Sistem Standardı olarak yayınlanmıştır. Belgelendirmeye esas teşkil eden sadece ISO 9001:2008 standardı mevcuttur.

ISO 9002, ISO 9003 artık güncelliğini yitirmiş standartlardır. Ancak ana standart olan ISO 9001:2008’i destekleyen ISO 9000, ISO 9004, ISO 19011 gibi kılavuz standartlar da ISO tarafından yayınlanmıştır.

Kurumlar, faaliyet kapsamları ne olursa olsun sadece ISO 9001 standardını uygulumakta ve bu belgeyi almaktadırlar. Fakat belgelendirmeye tabi tutulan faaliyetler ve standardın hariç tutulan maddeleri, alınacak olan belgenin üzerinde tanımlanmaktadır. Standardın bu versiyonu, önceki versiyonlardaki konulara ilave olarak sürekli iyileşme ve verimliliğin arttırılmasını hedefleyen proses veya süreç tabanlı, müşteri odaklılığı daha ön planda tutan bir yönetim modeli sunmaktadır.

TS EN ISO 9000:2008 serisi

TS EN ISO 9000 standartları dört temel standarttan oluşmaktadır. Bunlar;

TS EN ISO 9000:2008 KALİTE YÖNETİM SİSTEMLERİ-TEMEL KAVRAMLAR,TERİMLER
TS EN ISO 9001:2008 KALİTE YÖNETİM SİSTEMLERİ-ŞARTLAR
TS EN ISO 9004:2008 KALİTE YÖN.SİS.-PERFORMANSININ İYİLEŞTİRİLMESİ İÇİN KILAVUZ
TS EN ISO 19011:2008 KALİTE VE ÇEVRE TETKİKİ İÇİN KLAVUZ’ dur.

ISO 9000’in işletmelere sağladığı faydalar, özetle şunlardır:

• Kuruluşta kalite anlayışının gelişimini,
• Karın, verimliliğin ve pazar payının artmasını,
• Etkin bir yönetimi,
• Maliyetin azalmasını,
• Çalışanların tatminini,
• Kuruluş içi iletişimde iyileşmeyi,
• Tüm faaliyetlerde geniş izleme ve kontrolü,
• İadelerin azalmasını,
• Müşteri şikayetinin azalması, memnuniyetin artmasını sağlayan

ISO 9001 Belgesinin Kullanımı ISO 9001 belgesi çok sayıda müşteri tarafından istenmektedir. Bu belge yalnız başına kuruluşlara bir pazar avantajı sağlayacaktır. Ancak bu fayda kısa vadelidir. ISO 9001 pazar avantajı dışında, kuruluşlara bir sürekli iyileştirme mekanizması ve disiplini kazandırır. Ancak belgenin alınması kusursuzluğun başarılması anlamına gelmez. ISO 9001 belgeli bir kuruluşta her problem bir iyileştirme fırsatı olarak görülür. Problemin bir daha tekrarlanmamasını sağlamak, çözümünden daha önemlidir.

ISO 9001:2008’in yararları

Türkiye’de 700 ün üzerinde belgeli şirkete uygulanan araştırma sonuçları, ISO 9001:2008’in yararlarını şu şekilde ortaya koymaktadır.

• Çalışanların kalite bilincinde artış sağlanması
• İşletmenin piyasa itibarında artış sağlanması
• Pazarlama faaliyetlerinde rakiplerden farlılık sağlanması
• İşletmenin uluslararası geçerliliğe sahip bir kalite belgesi edinmesinin getirdiği ticari avantajlardan yararlanabilme (ihracat için kalitenin belge ile ispatlanabilmesi)
• Müşteri memnuniyetinde ve müşteri sadakatinde artış sağlanması
• Hata oranlarında, firelerde, yeniden işlemelerde azalma sağlanması
• Girdi, üretim ve son kontrollerin etkin olarak yapılmasının sağlanması
• Tedarikçilerin seçiminde, değerlendirilmesinde ve takibinde kolaylık sağlanması
• İşletme içi yetki ve sorumlulukların tespitinde ve dağıtılmasında kolaylık sağlanması
• İşletme faaliyetlerinin standartlaştırılmasını sağlayacak dökümantasyonun oluşturulması
• Geçmişe yönelik kayıtların düzenli bir şekilde tutulmasını sağlayacak altyapının oluşturulması
• Veriler ve istatistiksel ölçümler doğrultusunda durum analizlerinin yapılabilmesi vegeleceğe yönelik kararlarda bu analiz sonuçlarının kullanılabilmesi
• Kurumsallaşma yolunda önemli adım atılmış olması

TS-EN-ISO 9000 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ

TS-EN-ISO 9000 Kalite Standartlar Serisi, etkili bir yönetim sisteminin nasıl kurulabileceğini, dokümante edilebileceğini ve sürdürebileceğini açıklamaktadır.

TANIMLAR

PROSES: Girdileri çıktılara dönüştüren birbirleriyle ilgili veya etkileşimli faaliyetler takımı.

ÜRÜN: Bir prosesin sonucu.

SİSTEM: Birbirleriyle ilişkili veya etkileşimli elemanlar takımı.

YÖNETİM SİSTEMİ: Politika ve hedefleri oluşturma ve bu hedefleri başarma sistemi.

KALİTE POLİTİKASI: Bir kuruluşun yönetimi tarafından resmi olarak ifade edilen kalite ile ilgili bütün amaçları ve idaresi.

KALİTE YÖNETİMİ: Bir kuruluşun kalite bakımından idare ve kontrolü için koordine edilmiş faaliyetler.

SÜREKLİ İYİLEŞTİRME: Şartların yerine getirilmesi yeteneğini artırmak için tekrar edilen faaliyet.

VERİMLİLİK: Elde edilen sonuç ile kullanılan kaynaklar arasındaki ilişki.

TS-EN-ISO 9001 standardı Uluslararası Standart Organizasyonu (ISO) tarafından ululararası standart olarak yayınlanan ve halen Avrupa Birliği ülkeleri ile birçok ülkede Belgelendirme modeli olarak uygulanmakta olan bir uluslararası Kalite Yönetim Standardıdır ve 8 Kalite Prensibine dayanmaktadır;

1. Müşteri Odaklılık: Kuruluşlar müşterilerine bağlıdırlar, bu nedenle müşterinin şimdiki ve gelecekteki ihtiyaçlarını anlamalı, müşteri şartlarını yerine getirmeli ve müşteri beklentilerini de aşmaya istekli olmalıdırlar.
2. Liderlik: Liderler, kuruluşun amaç ve idare birliğini sağlar. Liderler, kişilerin, kuruluşun hedeflerinin başarılmasına tam olarak katılımı olduğu iç ortamı oluşturmalı ve sürdürmelidir.
3. Kişilerin Katılımı: Her seviyedeki kişiler bir kuruluşun özüdür ve bunların tam katılımı yeteneklerinin kuruluşun yararına kullanılmasını sağlar.
4. Proses Yaklaşımı: Arzulanan sonuç, faaliyetler ve ilgili kaynaklar bir proses olarak yönetildiği zaman daha verimli olarak elde edilir.
5. Yönetimde Sistem Yaklaşımı: Birbirleri ile ilgili proseslerin bir sistem olarak tanımlanması, anlaşılması ve yönetilmesi, hedeflerin başarılmasında kuruluşun etkinliğine ve verimliliğine katkı yapar.
6. Sürekli İyileştirme: Kuruluşun toplam performansının sürekli iyileştirilmesi, kuruluşun kalıcı hedefi olmalıdır.
7. Karar Vermede Gerçekçi Yaklaşım: Etkin kararlar, verilerin analizine ve bilgiye dayanır.
8. Karşılıklı Yarara Dayalı Tedarikçi İlişkileri: Bir kuruluş ve tedarikçileri birbirlerinden bağımsızdır ve karşılıklı yarar ilişkisi, her ikisinin artı değer yaratması

TS EN ISO 9001:2008 standardı özetle şu bölümlerden oluşmaktadır:

1.KAPSAM

2.ATIF YAPILAN STANDARTLAR

3.TERİMLER VE TARİFLER

4.KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ
4.1 GENEL ŞARTLAR
4.2 DOKÜMANTASYON ŞARTLARI

5.YÖNETİM SORUMLULUĞU
5.1 YÖNETİMİN TAAHHÜDÜ
5.2 MÜŞTERİ ODAKLILIK
5.3 KALİTE POLİTİKASI
5.4 PLANLAMA
5.5 SORUMLULUK, YETKİ VE İLETİŞİM
5.6 YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ

6.KAYNAK YÖNETİMİ
6.1 KAYNAKLARIN SAĞLANMASI
6.2 İNSAN KAYNAKLARI
6.3 ALT YAPI
6.4 ÇALIŞMA ORTAMI

7.ÜRÜN GERÇEKLEŞTİRME
7.1 ÜRÜN GERÇEKLEŞTİRMENİN PLANLANMASI
7.2 MÜŞTERİ İLE İLİŞKİLİ PROSESLER
7.3 TASARIM VE GELİŞTİRME
7.4 SATIN ALMA
7.5 ÜRETİM VE HİZMETİN SAĞLANMASI
7.6 İZLEME VE ÖLÇME CİHAZLARININ KONTROLÜ

8.ÖLÇME, ANALİZ VE İYİLEŞTİRME
8.1 GENEL
8.2 İZLEME VE ÖLÇME
8.3 UYGUN OLMAYAN ÜRÜNÜN KONTROLÜ
8.4 VERİ ANALİZİ
8.5 İYİLEŞTİRME

yeteneğini takviye eder.

TÜRK STANDARTLARI ENSTİTÜSÜ (TSE)

Türk Standartları Enstitüsü 132 sayılı kuruluş yasası ile kendisine verilen “standartlara uygun ve kaliteli üretimi teşvik edecek her türlü çalışmayı yapmak ve bunlarla ilgili belgeleri düzenlemek“ görevini yerine getirirken standardizasyonun yanı sıra kalite konusuna da eğilmiş ve bu alanda yürüttüğü çalışmalar son yıllarda özel bir önem ve yoğunluk kazanmıştır.

Avrupa Kalite Örgütü (EOQ ) üyesi olarak kalite alanındaki uluslararası gelişmeleri yakından izlemektedir. Türk standartlar Enstitüsü Milletlerarası Elektroteknik Komisyonu(IEC), Avrupa Topluluğu standart Kuruluşları(CEN ve CENELEC) üyesidir. Kalite Sistem Belgelendirme faaliyetleri Türk Akreditasyon Kurumu TÜRKAK ve Hollanda Akreditasyon Kurumu RvA tarafından akredite edilmiş olup,ülkemizin çağdaş kalite anlayışı açısından geri kalmaması için imkanlar ölçüsünde her türlü çaba gösterilmektedir.

Günümüz ekonomik ve teknolojik gelişmeleri ve Avrupa Birliği’ne uyum süreci kapsamında Türk Standartları Enstitüsü TS-EN-ISO 9000 Kalite Yönetim ve TS-EN-ISO 14000 Çevre Yönetimi Belgelendirme hizmetlerine ilaveten “İş Sağlığı ve Güvenliği (OHSAS- TS 18001)- ile Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP- TS 13001) Yönetim Sistemlerinin Belgelendirme ve eğitim hizmetlerini de yürütmektedir.

Kaynak; Nig Akademi (Kursa ait derslerden alıntı yapılmıştır )

İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri yazısı ilk önce Online İSG Eğitimi üzerinde ortaya çıktı.

İş Güvenliği Uzmanı Kimdir?

İş güvenliği uzmanı, iş yerinin süre gelen günlük koşullarında mesleki risklerin araştırılması, kişisel hata ve kazaların azaltılması, çalışan kişinin sağlık, güvenlik ve mutluluğunun korunması, iş veriminin artırılması gibi temel teşkil eden iş sağlığı ve güvenliği prensiplerinin yerine getirilmesi için çabalarlar.

Yine iş güvenlik uzmanları var olan çalışma koşullarını düzenlemek adına mevzuatların ve iş sağlığı / güvenliği hareketinin bilincinde olarak iş yerinde gereken uyumun sağlanması ve daha çok insanın rahat etmesi için çalışmaktadırlar.

Bu kişiler konusunda eğitimli, iş sağlığı ve güvenliğini çalıştıkları kurumlarda sağlamak için gayret eden ve gerekli sınavlardan geçtikten sonra ilgili görevlere atanmış mimar, mühendis ve teknik elemanlardan oluşmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği bölümü mezunları ve  mühendislerin uzman olabilmeleri için ayrı bir ön koşul aranmamaktadır.

Ayrıca üniversitelerin fizik ve kimya bölümlerinden lisans düzeyinde mezun olanlar ile teknik öğretmenler de iş güvenliği uzmanı olabilirler. İş güvenliği uzmanı olmak isteyen mesleki yeterlilikteki kişiler “C sınıfı iş güvenliği uzmanı” olarak başlamak zorundadırlar.

İş Güvenliği Uzmanlarının Sorumlulukları

İş güvenliği uzmanı, İş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında çalışma hayatını denetleyen müfettişler ile mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanıdır. İş güvenliği uzmanının sorumlulukları;

1. İş yerinde yapılan/yapılacak çalışmaları iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına ve genel iş güvenliği kurallarına uygun olarak sürdürülmesini sağlamak için işverene önerilerde bulunarak REHBERLİK etmek,

2. İş sağlığı ve güvenliği yönünden RİSK DEĞERLENDİRMEsi yapılmasıyla ilgili çalışmalara ve uygulanmasına katılmak, risk değerlendirmesi sonucunda alınması gereken sağlık ve güvenlik önlemleri konusunda işverene önerilerde bulunmak ve takibini yapmak,

3. ÇALIŞMA ORTAMI GÖZETİMİnin yapılması, iş yerinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı gereği yapılması gereken periyodik bakım, kontrol ve ölçümleri planlamak ve uygulamalarını kontrol etmek. İş yerinde kaza, yangın, doğal afet ve bunun gibi acil müdahale gerektiren durumların belirlenmesi, acil durum planının hazırlanması, ilk yardım ve acil müdahale bakımından yapılması gereken uygulamaların organizasyonu ile ilgili diğer birim, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak,

4. Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği EĞİTİMlerinin ilgili mevzuata uygun olarak planlanması konusunda çalışma yaparak işverenin onayına sunmak ve uygulamalarını yapmak veya kontrol etmek,

5. İş yeri hekimiyle birlikte iş kazaları ve meslek hastalıklarıyla ilgili değerlendirme yapmak, tehlikeli olayın tekrarlanmaması için inceleme ve araştırma yaparak gerekli önleyici faaliyet planlarını hazırlamak ve uygulamaların takibini yapmaktır.
İş güvenliği uzmanlarının belgeleri iş yerinin tehlike sınıfına göre farklı sınıflandırılmıştır;

(A) sınıfı belgeye sahip olanlar ise bütün tehlike sınıflarında yer alan iş yerlerinde çalışabilirler

(B) sınıfı belgeye sahip olanlar az tehlikeli ve tehlikeli sınıflarda,

(C) sınıfı belgeye sahip olanlar az tehlikeli sınıfta, görev alabilirler.

İş güvenliği uzmanları, görevlerini yerine getirmek için aşağıda belirtilen sürelerde görev yaparlar:

a) Az tehlikeli sınıfta yer alanlarda, çalışan başına ayda en az 10 dakika.

b) Tehlikeli sınıfta yer alanlarda, çalışan başına ayda en az 20 dakika.

c) Çok tehlikeli sınıfta yer alanlarda, çalışan başına ayda en az 40 dakika

İş Güvenliği Uzmanlık Belgeleri

(A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi

Bu belgeye sahip olanlar; bütün tehlike sınıflarında yer alan iş yerlerinde çalışabilirler. İki şekilde A sınıfı iş güvenliği uzmanlık belgesine sahip olunabilir.

Mühendis, mimar veya teknik elemanlardan her kim, B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle, en az dört yıl aktif olarak görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyebilirse ve A sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak A sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olabilirse bu belgeye sahip olabilir.

Aşağıdaki koşullara uygun durumda bulunanlar için A sınıfı iş güvenliği uzmanlığı alabilmek adına yapılacak sınavda başarılı olanlara bakanlıkça verilir.

İş sağlığı ve güvenliği alanında en az beş yıl teftiş yapmış mühendis, mimar veya teknik eleman olan iş müfettişler,

En az beş yıl uzman olarak çalışmış bakanlık iş sağlığı ve güvenliği uzmanları,

İş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği doktorası yapmış olan mühendis, mimar veya teknik elemanlar,

Genel Müdürlük ve bağlı birimlerinde mühendis, mimar veya teknik eleman olarak en az on yıl görev yapmış olanlar.

(B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi

Bu belgeye sahip olanlar tehlikeli veya az tehlikeli sınıflarda yer alan iş yerlerinde çalışabilirler. İki şekilde B sınıfı iş güvenliği uzmanlık belgesine sahip olunabilir.

Mühendis, mimar veya teknik elemanlardan her kim, C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyebilirse ve B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında olabilirse bu belgeye sahip olabilir.

B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan, iş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği yüksek lisansı yapmış olan mühendis, mimar veya teknik elemanlara B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi verilir.

(C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi

Bu belgeye sahip olanlar, sadece az tehlikeli sınıfta yer alan iş yerlerinde çalışabilirler.

C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak, yapılacak C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan mühendis, mimar veya teknik elemanlara bakanlıkça C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi verilmektedir.

Hangi Şirketler İş Güvenliği Uzmanı Bulundurmak Zorundadırlar?

50 ve üzeri sayıda işçi çalıştıran iş yerleri için iş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı çalıştırma yükümlülüğü bulunmaktadır.
50’den az sayıda işçi çalıştıran az tehlikeli sınıfta yer alan iş yerleri ve kamu kurumları iş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı çalıştırma yükümlülüğü bulunmaktadır.
50’den az sayıda işçi çalıştıran tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan iş yerleri iş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı bulundurmak zorundadır.

İş güvenliği uzmanı bulundurulmaması halinde her ay için 5000 +TL ceza uygulanır.

İSG Profesyonelleri ile ilgili bilinmesi gerekenler

Kaynak: NİG AKADEMİ (Kursa ait derslerin özetinden alıntı yapılmıştır)

İş güvenliği uzmanı kimdir? yazısı ilk önce Online İSG Eğitimi üzerinde ortaya çıktı.